މޯލްޑިވްސް ވޮލީބޯލް އެސޯސިއޭޝަން (ވީ.އޭ.އެމް) ގެ ހިންގާ ކޮމިޓީން ދާދިފަހުން ނިންމި ނިންމުމަކާ ގުޅިގެން، ރާއްޖޭގެ ވޮލީ އާއިލާގެ ތެރޭގައި ބޮޑެތި ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް އުފެދި، އެ އެސޯސިއޭޝަން ހިންގުމުގެ އުސޫލުތަކާއި ކުޅިވަރުގެ ކުރިމަގާ މެދު ސުވާލުތަކެއް ވަނީ އުފެދިފައެވެ.
މި މައްސަލައިގެ މައިގަނޑު އަސާސަކީ، އެސޯސިއޭޝަނުގެ އެގްޒެކެޓިވް ކޮމިޓީ (އެކްސްކޯ) ގެ މެންބަރުންނަށް ގައުމީ ޓީމުތަކުގެ ހެޑް ކޯޗުންގެ މަގާމު ނުފުރޭގޮތަށް ކަނޑައެޅި އުސޫލެވެ. މިއީ މަސްލަހަތު ފުށުއެރުން ހުއްޓުވުމަށް އެޅި ފިޔަވަޅެއް ކަމަށް އެސޯސިއޭޝަނުން ބުނި ނަމަވެސް، ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ސިފަކުރާ ގޮތުގައި މިއީ ކުޅިވަރުގެ ތަރައްގީއަށް އޮތް ބޮޑު ހުރަހެކެވެ.
ފަންނީ ހުނަރުވެރިންގެ ދަތިކަން ކުރިމަތިވެފައިވާ ގައުމެއް
ރާއްޖެއަކީ ވޮލީގެ ދާއިރާގައި ވާދަވެރި މާހައުލެއް ބިނާކުރަމުން އަންނަ ގައުމަކަށް ވާއިރު، ފަންނީ ގޮތުން ގާބިލު އަދި ތަޖުރިބާކާރު ކޯޗުންގެ އަދަދު މަދެވެ. ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ، ރާއްޖޭގައި ތިއްބެވި އެންމެ ފުންނާބުއުސް ބައެއް ކޯޗުން މިވަގުތު ތިއްބެވީ ވީ.އޭ.އެމްގެ އެކްސްކޯ މެންބަރުންގެ ގޮތުގައެވެ.
ވޮލީގެ ދާއިރާގައި އިހުތިރާމް ލިބިގެންވާ މި ފަރާތްތައް އެކްސްކޯއާ ގުޅުނީ، އިދާރީ އަދި ފަންނީ ގޮތުން ކުޅިވަރުގެ ފެންވަރު މަތިކުރުމުގެ ނިޔަތުގައެވެ. ނަމަވެސް، އާ އުސޫލުގެ ސަބަބުން އެ ބޭފުޅުންނަށް މަޖުބޫރުވެފައިވަނީ ހިންގުމުގެ ދާއިރާ ނުވަތަ ކޯޗިންގ ދާއިރާގެ ތެރެއިން ކޮންމެވެސް އެއް ދާއިރާއެއް އިހުތިޔާރު ކުރުމަށެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކީ ގައުމީ ޓީމުތަކަށް އެ ފަރާތްތަކުގެ ތަޖުރިބާ ލިބުން ހުއްޓުމެވެ.
“މިއީ އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގެ ކޯޗުން ގިނަ ގައުމެއް ނޫން،” މިކަމާ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރި ފަރާތަކުން ބުންޏެވެ. “އެންމެ ބޮޑަށް ބޭނުންވާ ވަގުތު، އެންމެ ގާބިލު މީހުން ކޯޓުން ބޭރުކޮށްލުމަކީ ބުއްދިވެރި ގޮތެއް ނޫން.”
އިދާރީ ސިޔާސީ ނުފޫޒާއި ޒާތީ އެޖެންޑާގެ ތުހުމަތު
މި ނިންމުމަކީ ހިންގުމުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުމަށްވުރެ ބޮޑަށް، އިދާރީ ގޮތުން އުފެދިފައިވާ ބާރުގެ ކުޅިވަރެއް ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ތުހުމަތުކުރެއެވެ. ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، އެސޯސިއޭޝަނުގެ ތެރޭގައި ނުފޫޒުގަދަ ބައެއް ފަރާތްތަކުން މި ނިންމުން ނިންމާފައިވަނީ އެކަށީގެންވާ ފަންނީ މަޝްވަރާއެއް ކުރުމެއް ނެތި، ވަކި ބައެއްގެ ބާރު ކަނޑުވާލުމަށެވެ.
“މި ނިންމުން ނިންމި ފަރާތްތަކުގެ ކިބައިގައި މި ކުޅިވަރުގެ ފަންނީ އިލްމެއް ނެތް،”
ކްލަބެއްގެ އިސް އޮފިޝަލަކު ވިދާޅުވިއެވެ.
“އެ ބޭފުޅުން މި ނިންމަނީ ކުޅުންތެރިންނަށާއި ގައުމީ ކުރިއެރުމަށް ކުރާނެ އަސަރަކަށް ބެލުމެއް ނެތި، ހަމައެކަނި އިދާރީ ގޮތުން ބާރުވެރިވުމަށް.”
މި މައްސަލަ އިތުރަށް ގޯސްވެފައިވަނީ، އެކްސްކޯގައި ދެ ސީނިއާ ރެފްރީން ތިއްބެވުމާ ގުޅިގެންނެވެ. މިއާއެކު އާންމުންގެ ތެރޭގައި ވަނީ ސުވާލުތަކެއް އުފެދިފައެވެ. އެކްސްކޯގައި ތިއްބަވައިގެން ކޯޗުކަން ކުރުމަކީ މަސްލަހަތު ފުށުއަރާ ކަމެއްނަމަ، ގައުމީ އަދި ބައިނަލްއަގުވާމީ މުބާރާތްތަކުގައި އިންސާފުކުރާ ރެފްރީންނަށް އެ އުސޫލު ނުހިނގަނީ ކީއްވެގެންތޯއެވެ؟
ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި އުސޫލުތައް ހުންނަންޖެހޭނީ ހުރިހާ އެންމެންނަށް ހަމަހަމަވާ ގޮތަށެވެ. ރެފްރީންނާއި ކޯޗުންނަކީވެސް ތަފާތު ގޮތްގޮތުން ކުޅިވަރުގެ ނަތީޖާއަށް ނުފޫޒު ފޯރުވޭ ފަރާތްތަކަކަށް ވާއިރު، އެއް ބަޔަކަށް ހުރަސްއަޅައި އަނެއް ބަޔަކަށް ފުރުސަތު ދިނުމަކީ ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.
މަސްލަހަތު ފުށުއެރުންތޯ ނުވަތަ ހިދުމަތްތޯ؟
އެތެރޭގެ މުބާރާތްތަކުގައި ކްލަބްތަކަށް ކޯޗުކޮށްދިނުން އެކްސްކޯ މެންބަރުންނަށް މަނާކުރުމަކީ ބަލައިގަނެވޭނެ ކަމެއް ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު އެއްބަސްވެއެވެ. ސަބަބަކީ މުބާރާތުގެ ގަވާއިދުތައް ހަދާ ފަރާތްތަކުން ކްލަބްތަކުގައި މަސައްކަތް ކުރުމުން މަސްލަހަތު ފުށުއަރާނެތީއެވެ. ނަމަވެސް، ގައުމީ ޓީމުގެ ކޯޗުކަން މަނާކުރުމަކީ ތަފާތު ކަމެކެވެ.

ގައުމީ ޓީމުގެ މަގާމުތަކަކީ ހުނަރާއި، ތަޖުރިބާއާއި، ބައިނަލްއަގުވާމީ މައިދާނުގައި ނަތީޖާ ނެރެދިނުމުގެ ގާބިލިއްޔަތަށް ބަލައިގެން ދޭ މަގާމުތަކެކެވެ. ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، ގާބިލު މީހުން މި މަގާމުތަކުން ދުރުކުރުމަކީ މަސްލަހަތު ހިމާޔަތްކުރުމެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ގައުމަށް ލިބޭނެ ބޮޑު އުނިކަމެކެވެ.
އިދާރާ އާއި ވޮލީ އާއިލާގެ ދެމެދުގައި އޮތް ބޮޑު ރެނދު
މި ނިންމުމުގެ ސަބަބުން އެސޯސިއޭޝަނުގެ ލީޑަޝިޕާއި، މުޅި ވޮލީ އާއިލާއާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުން ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހީނަރުވެފައެވެ. ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި، މިހާރުގެ ލީޑަޝިޕް އޮތީ ކުޅިވަރުގެ ހަގީގީ ބޭނުންތަކާ ވަރަށް ބޮޑަށް ދުރުވެފައެވެ.
ކުޅުންތެރިންނާއި، ކޯޗުން އަދި ސަޕޯޓަރުން ދަނީ، ކުޑަ ގައުމެއްގައި ވާދަވެރި ވޮލީ ޕްރޮގްރާމެއް ބިނާކުރުމަށް ބޭނުންވާ ހަގީގީ މަސައްކަތް މިހާރުގެ ލީޑަޝިޕަށް އެނގޭތޯ ސުވާލު އުފައްދަމުންނެވެ.
ޖުމްލަ ނަތީޖާ
މި ބަހުސް ހޫނުވަމުންދާއިރު، އުފެދޭ އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ: ރާއްޖޭގެ ވޮލީ ކުރިއެރުވުމަށް އެންމެ ބޮޑަށް މަސައްކަތްކުރަންޖެހޭ މި ދަނޑިވަޅުގައި، އެންމެ ތަޖުރިބާކާރު ފަންނީ މީހުން އެކަހެރިކޮށްލުމަކީ ރާއްޖެއަށް އުފުލޭނެ ބުރައެއްތޯއެވެ؟
މިވަގުތު އެ ނިންމުން އޮތީ އޮތް ގޮތަށެވެ. ނަމަވެސް، އެކަމާ މެދު އޮތް ހިތްހަމަނުޖެހުން ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. މި މައްސަލައަށް ދެފުށް ފެންނަ، އިޚުލާޞްތެރި ޙައްލެއް ނުހޯދިއްޖެނަމަ، މިއީ ހަމައެކަނި އުސޫލީ މައްސަލައަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް، ވޮލީބޯލް އެސޯސިއޭޝަން އޮފް މޯލްޑިވްސްގެ އިތުބާރާއި، އެ އެސޯސިއޭޝަނުން މި ކުޅިވަރު ކުރިއަށް ގެންދާނެ މިސްރާބު ކަނޑައެޅޭނެ މުހިންމު ދަނޑިވަޅަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ.