މިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވޮލީބޯޅައިގެ ހަގީގީ ކުރިއެރުން ފެންނަމުންދަނީ ބައްދަލުވުންތައް ބާއްވާ ކޮޓަރިތަކަކުން ނޫނެވެ. ނުވަތަ މުއައްސަސާތަކުގެ ސްޓްރެޓެޖީތަކުންނެއްވެސް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، މި ކުޅިވަރަށް އޮތް ލޯތްބެއްގެ ބޮޑުކަމުން، އަމިއްލަ ވަގުތާއި، އިލްމާއި، ވަސީލަތްތައް ގުރުބާންކުރާ ފަރުދުންގެ ބުރަ މަސައްކަތުން ރަށްރަށުގެ ކޯޓުތަކުގައެވެ.

މި ހަރަކާތުގެ މައި ހިތަކީ ‘މައި ސްޕޯޓްސް އެކަޑަމީ’ އެވެ. މިއީ ދިވެހި ވޮލީބޯޅައިގެ ބިންގާ އެޅުމުގައި އެންމެ ނުފޫޒުގަދަ އެއް ބާރަށް މިހާރު ވަނީ ވެފައެވެ. މި އެކަޑަމީގެ ކުރިއެރުމުން ހާމަވަނީ ކުޅިވަރުގެ ދާއިރާގައި އޮތް ހިތްދަތި ހަގީގަތެކެވެ. އެއީ ރަސްމީ ނިޒާމުތަކުން ދާއިމީ ކުރިއެރުމެއް ހޯދައިދިނުމަށް ނުކުޅެދިފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، އެ ހުސްކަން ފޫބެއްދުމަށް އަމިއްލަ ފަރުދުން ކުރިއަށް ނުކުމެފައިވާ ކަމެވެ.

ފެށުނީއްސުރެ، ‘މައި ސްޕޯޓްސް އެކަޑަމީ’ އިން އަންނަނީ ޒުވާން އެތުލީޓުން ބިނާކުރުމުގައި ރޭވުންތެރި، ދިގު މުއްދަތުގެ އުސޫލެއް ގެންގުޅެމުންނެވެ. ކުރު މުއްދަތުގެ މަގުބޫލުކަމަކަށް ނުވަތަ ވަކިވަކި ހަރަކާތްތަކަކަށް އިސްކަންދިނުމުގެ ބަދަލުގައި، އެ އެކަޑަމީން ވަނީ ކުޅުންތެރިންނަށް ވޮލީބޯޅައިގެ އަސާސީ ތަމްރީނުތަކުން ފެށިގެން މަތީ ފަންތީގެ ހުނަރުތަކާ ހަމައަށް ވާސިލުވެވޭނެ ނިޒާމެއް ގާއިމުކޮށްފައެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ޒުވާން ކުޅުންތެރިންނަށް ހަރުދަނާ މާހައުލެއްގައި ފަންނީ ހުނަރާއި ކުޅިވަރުގެ ފުން މައުލޫމާތު އުނގެނުމުގެ ފުރުސަތު ވަނީ ފަހިވެފައެވެ.

މި މަސައްކަތް އިތުރަށް ފާހަގަކޮށްލެވެނީ، ކޯޗިންގެ ފެންވަރު މަތިކުރުމަށް އެކަޑަމީން ކުރާ އިޚްލާޞްތެރި މަސައްކަތުގެ ސަބަބުންނެވެ. ދިގު މުއްދަތުގެ ކާމިޔާބީއަކަށް ވަރުގަދަ ބިންގަލެއް ބޭނުންވާކަން ގަބޫލުކޮށް، ‘މައި ސްޕޯޓްސް އެކަޑަމީ’ އިން ވަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ތަޖުރިބާކާރު ކޯޗުންގެ އެހީތެރިކަން ހޯދާފައެވެ. ވަކިން ހާއްސަކޮށް، ސްރީލަންކާގެ ކޯޗުން ތަމްރީނު ކޭމްޕްތަކުގައި ބޭނުންކުރުމަކީ ނުހަނު ރޭވުންތެރި ނިންމުމެކެވެ. ލަންކާއަކީ ވޮލީބޯޅައިގެ އަސާސީ ތަމްރީނުތަކުގައި ސަރަހައްދީ ފެންވަރުގައި ނަން މަޝްހޫރު ގައުމެކެވެ. މި ފަންނީ އެހީތެރިކަމާއެކު، ދިވެހި ކުޅުންތެރިންނަށް ފެށުނީއްސުރެ އަޚްލާގީ ގޮތުން ހަރުދަނާ، ފަންނީ ގޮތުން ފުރިހަމަ، އަދި ބައިނަލްއަގުވާމީ މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭ ތަމްރީނުތައް ލިބޭކަން އެކަޑަމީން ކަށަވަރުކޮށްދެއެވެ.

މިއީ ހަމައެކަނި ބޭރުގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ރަސްމީ ނިޒާމަށް ގާއިމުކޮށްދެވިފައި ނުވާ ވަރުގަދަ ބިންގަލެއް އެޅުމުގެ މަސައްކަތެކެވެ. މިފަދަ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގުޅުންތަކުގެ ސަބަބުން، ރާއްޖޭގެ އެތެރޭގެ މުބާރާތްތަކުގެ ބޭރުން ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި ވާދަކުރުމަށް ބޭނުންވާ ތަރުތީބުވެފައިވާ ތަމްރީނުތައް ޒުވާން ކުޅުންތެރިންނަށް ލިބެމުންދެއެވެ.

ލާމު ފޮނަދުއަށް އެކަޑަމީގެ މަސައްކަތްތައް ފުޅާކުރުމަކީ އެ އެކަޑަމީގެ ދުރުވިސްނުމާއި ސީރިއަސްކަން ހާމަވާ ކަމެކެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ނަމަކަށް ކުރި ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި މިއީ ރަށުގެ ޖަމިއްޔާތަކާ ގުޅިގެން، ރޭވުންތެރިކަމާއެކު އެޅި ފިޔަވަޅެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން ވޮލީބޯޅައަކީ ހަމައެކަނި ދަސްކޮށްދޭ އެއްޗަކަށްވުމުގެ ބަދަލުގައި، މުޖުތަމައުގެ ތެރޭގައި މުޫލައިފައިވާ ކުޅިވަރަކަށް ވަނީ ވެފައެވެ.

ލާމު އަތޮޅުގެ އިތުރުން، ހުވަދު އަތޮޅު ހިމެނޭހެން އެހެން ރަށްރަށުގައިވެސް ވަނީ ތަރުތީބުވެފައިވާ ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގާފައެވެ. މިއީ ވަކިވަކި ހަރަކާތްތަކެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި ރާއްޖެއަށް އަމާޒުކޮށް ވޮލީބޯޅައިގެ ކުރިމަގު ބިނާކުރުމަށް ކުރެވޭ ފުޅާ މަސައްކަތުގެ ބައެކެވެ.

މި ހުރިހާ ޕްރޮގްރާމެއްގައިވެސް ފެންނަ ޕްރޮފެޝަނަލް މިންގަނޑަކީ ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ތަމްރީނުތައް ރޭވިފައިވަނީ ވަކި މަގްސަދެއް އޮވެގެންނެވެ. ކުޅުންތެރިންނަށް ބޭނުންވާ ފުރިހަމަ ކިޓްތައް ފޯރުކޮށްދީ، ކުޅުންތެރިންގެ މެދުގައި އަމިއްލަވަންތަކަމުގެ އިހުސާސް އުފައްދައެވެ. މިއީ ޒުވާން އެތުލީޓުންގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ބޮޑުވެ، ކުޅިވަރަށް އޮންނަ ޝައުގުވެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ މުހިންމު ކަންކަމެވެ.

މި މަސައްކަތްތައް ފުޅާވަމުންދާ ވަރަކަށް، ދިވެހި ވޮލީބޯޅައިގައި އޮތް ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމަކަށް ސަމާލުކަން ހުއްޓެއެވެ. އެއީ، އަސާސީ ފެންވަރުގައި ކުރެވޭ މަސައްކަތްތަކާއި، ކުޅިވަރުގެ ބެލެނިވެރި މުއައްސަސާއާ ދެމެދު އޮތް ގުޅުން ކެނޑިފައިވާ ކަމުގެ އިހުސާސެވެ. އެކަޑަމީން ކުޅުންތެރިން ބިނާކޮށް، ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގެ ތަމްރީނުތައް ދެމުންދާއިރު، ރަސްމީ އިދާރާތަކުގެ އެއްބާރުލުމާއި ބައިވެރިވުން އޮތް މިންވަރާ މެދު ސުވާލު އުފެދެއެވެ.

ވޮލީބޯޅަ އާއިލާގެ ތެރޭގައި އޮތް ކަންބޮޑުވުންތަކަށް ބަލާއިރު، ގައުމީ ފެންވަރުގެ ކުޅުންތެރިންނަށް ތަމްރީނު ހޯދުމަށް ބޭނުންވާ އަސާސީ ވަސީލަތްތައް ހޯދުމުގައިވެސް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. އެންމެ މަތީ ފަންތީގައި މިފަދަ ދަތިތައް ހުރިއިރު، އަމިއްލަ އެކަޑަމީތަކުން ކުރާ މަސައްކަތާ އަޅާބަލާއިރު ތަފާތު ވަރަށް ބޮޑެވެ. މިއީ އިސްކަންދޭ ކަންކަމާއި، ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރާ ގޮތާއި، ރާއްޖޭގެ ވޮލީބޯޅަ ދާންވީ މިސްރާބާ މެދު  ސުވާލުތަކެއް އުފެދޭ ކަމެކެވެ.

މި ހާލަތުން ދޭހަވަނީ ނިޒާމީ ގޮތުން ހުރި މައްސަލަތަކެވެ. ކުޅިވަރުގެ ބެލެނިވެރި އިދާރާގެ ޒިންމާއަކީ ކުރިއެރުމަށް މަގުދައްކައި، އެތުލީޓުންނަށް އެހީތެރިވެ، ބިންގަލުން ފެށިގެން ގައުމީ ފެންވަރާ ހަމައަށް ދެމެހެއްޓެނިވި މަގެއް ކޮށައިދިނުމެވެ. ނަމަވެސް، މިއަދުގެ ހަގީގަތަކީ މި ހުރިހާ ޒިންމާއެއް އުފުލަމުންދަނީ މަގާމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތަށްވުރެ ބޮޑަށް، ކުޅިވަރަށް އޮތް ލޯތްބެއްގެ ސަބަބުން ނުކުމެ ތިބި އަމިއްލަ ފަރުދުން ކަމެވެ.

މީގެ ނަތީޖާއަކީ، ކުރިއެރުން ބިނާވެފައި އޮންނަނީ ރޭވުންތެރި ނިޒާމެއްގެ ބަދަލުގައި، ވަކިވަކި ފަރުދުންގެ ހިތްވަރުގެ މައްޗަށެވެ.

‘މައި ސްޕޯޓްސް އެކަޑަމީ’ އަކީ ނިޒާމުން ބޭރުގައި މަސައްކަތްކުރާ ބައެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެ އެކަޑަމީން ދަނީ މުޅި ނިޒާމު ހިފަހައްޓައިދެމުންނެވެ. ހުނަރުވެރިން ހޯދައި، ކުރިއަށްދާނެ މަގުތައް ކޮށައި، ހަގީގީ ކުރިއެރުމަކީ ކޮބައިކަން އަމަލުން ދައްކަމުންނެވެ. ނަމަވެސް، ރަސްމީ ބަލައިގަތުމާއި އެހީތެރިކަން ނުލިބޭ ނަމަ، މިފަދަ މަސައްކަތްތައް ވަކިވެފައި އޮތުމުގެ ނުރައްކާ އެބައޮތެވެ.

ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ބޭނުންވަނީ ހަމައެކަނި މި މަސައްކަތް ބަލައިގަތުމެއް ނޫނެވެ. ބޭނުންވަނީ އަމަލީ ފިޔަވަޅެވެ.

ވޮލީބޯޅަ މުޖުތަމައުގެ މެދުގައި އޮތް ވިސްނުމަކީ، ‘މައި ސްޕޯޓްސް އެކަޑަމީ’ ފަދަ ތަންތަނަކީ ކުރިއެރުމުގެ މުހިންމު ބައިވެރިންގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެ، ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމެވެ. ވަސީލަތްތަކާއި ފަންނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދީގެން، މުޅި ވޮލީބޯޅަ ނިޒާމު ވަރުގަދަ ކުރުމުގެ ފުރުސަތު އެބައޮތެވެ.

މީގެ ހަގީގަތް މިއަދު ރަށްރަށުން އެދަނީ ފެންނަމުންނެވެ.

ލާމުން ފެށިގެން ހުވަދުއާ ހަމައަށް، ޒުވާން ކުޅުންތެރިން ކޯޓަށް އަރަނީ އަޚްލާގާއި، ފަޚުރާއި، އުންމީދާއެކުގައެވެ. އެކުދިން ތަމްރީނުވަމުންދަނީ ސިޔާސަތުތަކަކުން އުފެއްދި ނިޒާމެއްގެ ތެރެއަކުން ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެއީ ދުރުވިސްނުމާއި ގުރުބާނީން އުފެއްދި ނިޒާމެކެވެ.

ދިވެހި ވޮލީބޯޅައިގެ މުސްތަގުބަލުގެ ބިންގާ މިއަދު އެވަނީ އެޅިފައެވެ.

މިހާރު އޮތް ސުވާލަކީ، މި ކުޅިވަރުގެ އިސް ސަފުގައި ތިއްބެވި ބޭފުޅުން މި ހަގީގަތް ބަލައިގަނެ، މީގެ ބައެއްގެ ގޮތުގައި ވުމަށް ތައްޔާރަށް ތިއްބެވިތޯއެވެ؟

އެހާތަނަށް، ރާއްޖޭގެ ވޮލީބޯޅައިގެ ކުރިއެރުން ބިނާވެފައި އޮންނާނީ މުއައްސަސާތަކުގެ މައްޗަކަށް ނޫނެވެ. އެއީ، މި ކުޅިވަރު ހުއްޓުނަ ނުދިނުމަށް އަޒުމް ކަނޑައަޅައިގެން ތިބި އަމިއްލަ ފަރުދުންގެ ހިތްވަރުގެ މައްޗަށެވެ.